مهندس سعید حجاری، مدیرعامل شیمی دارویی داروپخش در پنل «وضعیت نظام داروی دوران پساجنگ» با اشاره به چالشهای صنعت دارو در حوزه تأمین ارز و نقدینگی، تأکید کرد که تداوم تولید بیش از هر چیز به دسترسی بهموقع و پایدار به ارز وابسته است.
مشروح سخنان مدیرعامل شیمی دارویی داروپخش به این شرح است:
دو مفهوم را باید از یکدیگر تفکیک کنیم؛ یکی نرخ ارز و دیگری دسترسی به خود ارز. سال گذشته، ارزهایی که به ما اختصاص یافت، با توجه به نیاز بالای نقدینگی و تأمین مالی در بازههای زمانی طولانی، به دلیل در دسترس نبودن نقدینگی مورد نیاز، بر روند تولید اثر گذاشت و برنامهریزی تولید را با چالش مواجه کرد. بهعنوان مثال، ثبت سفارشها انجام میشد و در صف تخصیص قرار میگرفتیم، اما از زمان تخصیص ارز، اخذ نظر دستگاههای ذیربط، ارسال پرونده به بانک مرکزی و در نهایت انتقال به بانکها، زمان قابل توجهی صرف میشد. طولانی شدن این فرایندها، باعث ایجاد وقفه در برنامهریزی تولید و کاهش بهرهوری میشد. از این رو، دسترسی پایدار به ارز، مستقل از نرخ آن، اهمیت بیشتری دارد؛ اینکه بدانیم ارزی که به آن اتکا میکنیم، در زمان مورد نیاز در دسترس خواهد بود.
در سال ۱۴۰۱ و با اجرای طرح دارویار، نرخ ارز از ۴۲۰۰ تومان به ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان تغییر کرد و هنوز هم برخی شرکتها نتوانستهاند تعهدات خود را به طور کامل ایفا کنند. بهعنوان نمونه، برخی شرکتها با ارز ۴۲۰۰ تومانی اقدام به خرید کرده بودند، اما زمانی که کالا به گمرک رسید، طرح دارویار اجرا شده بود و در نتیجه، ملزم به پرداخت مابهالتفاوت به بانکها شدند. در عمل، هزینهها حدود هفت برابر افزایش یافت، در حالی که حجم نقدینگی و میزان تسهیلات بانکی متناسب با این افزایش رشد نکرد.
اخیراً سازمان غذا و دارو در نامهای به شرکتها اعلام کرده است که تسهیلات بانکی در اختیار آنها قرار خواهد گرفت. با توجه به آزادسازی نرخها و شرایط موجود، شرکتها به نقدینگی قابل توجهی نیاز خواهند داشت؛ در عین حال، سیاستهای انقباضی بانکها نیز تأمین منابع مالی را با دشواری بیشتری مواجه کرده است.
اگرچه در حوزه تخصیص ارز با محدودیتها و چالشهایی روبهرو بودیم، اما شرکتها با اتکا به توانمندی، ظرفیت و تنوع سبد محصولات خود، این شرایط را مدیریت کردند. با این حال، حذف ناگهانی ارز، بخش قابل توجهی از شرکتها را با چالش جدی در تأمین نقدینگی مواجه خواهد کرد و ناگزیر خواهیم بود سبد محصولات را محدودتر کرده و بر تعداد کمتری از محصولات تمرکز کنیم؛ چرا که ظرفیت تولید وجود دارد، اما محدودیت منابع اجازه بهرهبرداری کامل از آن را نمیدهد.
در سالهای گذشته، با وجود تخصیص ارز ترجیحی، همواره افزایش قیمت تمامشده با سرعت بیشتری نسبت به اصلاح قیمتهای مصوب اتفاق افتاده و فاصله میان هزینههای واقعی تولید و قیمتهای تعیینشده، فشار قابل توجهی بر شرکتها وارد کرده است.
در شرایط جنگی، ضروری است بروکراسیهای اداری کاهش یابد. علاوه بر سازمان غذا و دارو، سایر دستگاههای مرتبط از جمله وزارت صمت و گمرک نیز باید با درک شرایط موجود، هماهنگی بیشتری داشته باشند و فرایندها را با سرعت بیشتری پیش ببرند.
هماهنگی میان نهادهای تصمیمگیر، ضرورتی اجتنابناپذیر است. همه اجزای زنجیره تأمین دارو، از تولید مواد اولیه تا داروخانه، علاوه بر آنکه بنگاههای اقتصادی هستند، مأموریت تأمین امنیت سلامت مردم را نیز بر عهده دارند. از این رو، لازم است حاکمیت با مدیریتی منسجمتر و تقویت هماهنگی میان دستگاههای مرتبط، برای کالای راهبردی دارو اولویت بیشتری قائل شود.
